فهرست «جویو کانجی» چیست و چرا اهمیت دارد؟

زبان ژاپنی بر پایه‌ی سه نظام نوشتاری ساختاریافته بنا شده است: هیراگانا، کاتاکانا و کانجی. در میان این سه، کانجی جایگاهی ویژه دارد، زیرا هر نویسه نه‌تنها یک صدا، بلکه یک مفهوم مستقل را نیز منتقل می‌کند. تعداد کانجی‌های موجود بسیار زیاد است—بیش از پنجاه هزار کانجی—اما ژاپنی‌ها در زندگی روزمره از تعداد محدودی استفاده می‌کنند. اینجاست که فهرست جویو کانجی (常用漢字) وارد ماجرا می‌شود.

جویو کانجی چیست؟

«جویو کانجی» به‌معنای کانجی‌های پرکاربرد است؛ فهرستی رسمی که توسط وزارت آموزش، فرهنگ و علوم ژاپن تهیه شده و مجموعه‌ای از نویسه‌هایی را شامل می‌شود که هر شهروند ژاپنی باید بتواند آن‌ها را بخواند و بنویسد. این فهرست آخرین‌بار در سال ۲۰۱۰ بازنگری شد و تعداد آن به ۲۱۳۶ کانجی رسید.

در دوره‌ی مدرن، دولت ژاپن متوجه شد که تعداد فراوان و پیچیدگی کانجی‌ها می‌تواند سوادآموزی را دشوار کند؛ بنابراین برای استانداردسازی زبان نوشتاری و بالا بردن سطح سواد، فهرستی رسمی تدوین شد تا آموزش و رسانه‌ها براساس آن عمل کنند. اولین بار در سال ۱۹۲۳، در عصر تایشو (به زبان ژاپنی 大正時代، دوره‌ای که همزمان با سلطنت امپراطور تایشو و از سال ۱۹۱۲ تا ۱۹۲۶ ادامه داشت) اولین لیست رسمی کانجی‌ها تدوین شد و در آن ۱۹۶۲ کانجی وجود داشت. این لیست در سال‌های آینده بارها و بارها تغییر کرد که آخرین تغییر آن مربوط به سال ۲۰۱۰ بود. در این سال ۱۹۶ کاراکتر جدید به لیست کانجی‌ها افزوده شد و ۵ کاراکتر نیز از آن حذف شد. برخی از کانجی‌های قبلی نیز خوانش‌ها و معنی‌های جدید پیدا کردند. 

دسته‌بندی جویو کانجی در مدارس ژاپن

دانش‌آموزان ژاپنی در طول ۹ سال نخست تحصیل، تمام کانجی‌های فهرست جویو را یاد می‌گیرند. این روند معمولاً چنین تقسیم می‌شود:

• -کیوایکو (教育漢字): ۱۰۲۶ کانجی نخست که در سال‌های اول تا ششم مدرسه آموزش داده می‌شود.

• -کانجی‌های پیشرفته: حدود ۱۱۱۰ کانجی دیگر که در دوره‌ی هفتم تا نهم مدرسه تدریس می‌شود.

این سیستم باعث می‌شود تمام افراد جامعه حداقل یک سطح مشترک سواد نوشتاری داشته باشند. برای زبان‌آموزان خارجی، فهرست جویو کانجی یک نقشه راه بسیار مؤثر است. هرچند برخی کانجی‌های پرتکرار خارج از جویو نیز دیده می‌شوند، اما این فهرست پوشش بسیار بالا و پراکندگی منطقی دارد. اگر روزنامه‌ای ژاپنی را ورق بزنید، تقریباً تمام متن از جویو کانجی ساخته شده است. نویسندگان موظف‌اند هنگام استفاده از کانجی‌های خارج از این فهرست، فوریگانا (در زبان ژاپنی 振り仮名، آوانویسی کوچک) اضافه کنند تا خواننده دچار مشکل نشود. در تابلوهای شهری، اسناد دولتی، زیرنویس تلویزیون و حتی بسته‌بندی محصولات، استاندارد جویو نقش تعیین‌کننده دارد.

فهرست جویو کانجی نه‌فقط یک مرجع آموزشی، بلکه پایه‌ای برای ارتباط نوشتاری در جامعه‌ی ژاپن است. این فهرست پلی است میان سنت کانجی و نیازهای معاصر؛ استانداردی که به میلیون‌ها ژاپنی و زبان‌آموز جهانی کمک کرده تا زبان ژاپنی را مؤثرتر و روان‌تر یاد بگیرند.